میزان تبدیل مواد غذایی به گوشت مرغ عامل اصلی در تعیین سودمندی پرورش طیور گوشتی است.ضریب تبدیل غذایی(FEED CONVERSION RATIO) یا مقدار غذای مورد نیاز بر حسب واحد وزن برای اضافه شدن یک واحد به وزن زنده مرغ،شاخص متداولی است که در صنعت طیور جهت ارزیابی عملکرد نسبی خوراک مورد استفاده پرورش دهندگان و شرکت ها قرار می گیرد.

در بسیاری موارد پژوهشگران یک نسبت معکوس بنام بازدهی غذا(FEED EFFICIENCY) به مفهوم اضافه وزن بدست آمده بر حسب واحد وزن به ازای یک واحد غذای مصرف شده را،جهت سنجش تاثیر روشهای آزمایشی گوناگون بر روی پرندگان مورد استفاده قرار می دهند.عوامل متعددی ضریب تبدیل غذایی یا میزان بازدهی غذا را تحت تاثیر قرار می دهند.

عوامل موثر در این زمینه و روشهای بهبود ضریب تبدیل غذایی است:

عوامل مربوط به تغذیه طیور

۱-میزان انرژی جیره

حیوانات جهت برآورده نمودن احتیاجات انرژی خود،غذا مصرف می نمایند.بنابراین میزان انرژی جیره طیور گوشتی اثر مستقیم بر مقدار غذای مورد مصرف روزانه پرندگان دارد.طیوری که با جیره حاویkg /kcal 2900 تغذیه می شوند در حدود ۱۰ درصد بیشتر از پرندگانی با جیره حاوی KG/KCAL 3300 غذا مصرف می نمایند تا به این وسیله کمبود انرژی جیره و مصرف غذا هنگامی یک رابطه مستقیم و قابل پیش بینی است که جیره بطور کامل از نظر پروتئین،اسیدهای امینه و دیگر مواد مغذی ضروری تنظیم شده باشد تا از طریق مصرف روزانه این مواد احتیاجات لازم جهت رشد بر طرف گردد.

این احتمال وجود دارد که میزان انرژی محاسبه شده از طریق جداول ترکیب غذا بطور دقیق مطابق با انرژی واقعی جیره نبوده و بسته به نوع و کیفیت مواد غذایی مورد مصرف بیشتر و یا کمتر از میزان واقعی انرژی باشد.معمولا در جداول ترکیب غذا ارزش انرژی مواد غذایی با منشاء دامی از قبیل گوشت،استخوان و فرآورده های طیور کمتر از انرژی واقعی حاصل از این مواد تخمین زده می شود.

برای مثال برای ماده غذایی شامل گوشت و استخوان با کیفیت خوب ارزش انرژی معادل KG/KCAL  ۱۹۸۰در نظر گرفته می شود در صورتیکه پژوهش انجام شده در دانشگاه جورجیا دلالت بر این دارد که ارزش انرژی مواد غدایی فوق نزدیک به KG/KCAL 2500 است.دلیل پایین تر در نظر گرفتن انرژی حاصل از مواد غذایی یا منشاء حیوانی اینست که هنگام تعیین انرژی متابولیزابل (METABOLISABLE ENERGY) حاصل از این مواد بوسیله روشهای متداول نیاز به خوراندن مقادیر بسیار زیاد ماده غذایی می باشد و بعلت میزان بالای کلسیم و فسفر محتوی این مواد در جذب چربی اختلالاتی رخ می دهد و انرژی کمتری تولید می شود استفاده از مقادیر فراوان فرآورده هایی غذایی با منشاء دامی در تنظیم جیره طیور گوشتی ممکن است سبب تحصیل ضریب غذایی بهتری گردد اما عدم در نظر گرفتن میزان دقیق انرژی این اجزا منتج به بروز مشکلاتی می شود.

در اواخر دهه ۷۰ میلادی بواسطه قیمت نسبتا ارزان مواد غذایی با منشاء حیوانی در مقایسه با سویا مشکل عمده ای بنام سندرم پرنده چرب (OILY BIRD SYNDROME) در طیور گوشتی ایالت جورجیا شایع گردید.استفاده از فرآورده های فوق تا ۱۵ درصد جیره و نیز پایین در نظر گرفتن میزان انرژی متابولیزابل این مواد منتج به افزایش نسبت کالری:پروتئین در جیره شده و این امر افزایش ذخایر چربی و بروز مشکل سندرم پرنده چرب را بدنبال دارد.مکمل چربی یکی از مواد غذاییاست که احتمالا دارای بیشترین تاثیر در تغییرات انرژی جیره طیور گوشتی می باشد.مکمل های چربی منحصرا جهت افزایش میزان انرژی به غذا افزوده میشوند اما اختلافات فاحشی در کیفیت این مواد وجود دارد.این امر به ویژه در مکملی بنام چربیهای مخلوط شده مشاهده می گردد که در مواقعی دارای کیفیت بسیار نازلی هستند.

۲-شکل و و زن حجمی خوراک

در مقایسه دان های آردی با یکدیگر،آن دانی که وزن حجمی بیشتر دارد سبب رشد سریعتر پرندگان می گردد.

همچنین دان پلت موجب FCR بهتری می گردد زیرا جهت اخذ غذا بوسیله پرنده با دان پلت انرژی کمتری صرف می گردد.یکی از عوامل موثر در ضریب تبدیل غذایی در پرورش طیور گوشتی،کیفیت غذای پلت شده ای است که به پرندگان خورانده می شود.اختلاف عمده ای در میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی پرندگان تغذیه شده با غذای پلت شده و غیر پلت،وجود دارد.علت این اختلاف صرف مقادیر فراوان انرژی جهت اخذ غذا بوسیله پرندگانی است که با غذای پلت نشده تغذیه می شوند.

چنین برآورد شده است که به ازای هر ۱۰ درصد افزایش در خردترشدن غذای پلت شده ضریب تبدیل غذایی یک دهم افزایش می یابد.اگر چه ممکن است کیفیت غذای پلت شده بلافاصله پس از خروج از دهانه آسیاب خوب بنظر برسد،اما در حقیقت این کیفیت باید به هنگام مصرف غذا بوسیله پرنده در سالن مرغداری وجود داشته باشد.مشاهدات نویسنده در مزارع پرورش طیور دلالت بر این دارد که باید جهت بهبود کیفیت غذای پلت شده هنگام عبور از ترافهای دان خوری کوشش نمود.

۳-برنامه خوراک دهی

تحقیقات نشان می دهد که خوراک دهی طبق یک برنامه زمانی موجب بهبود ضریب تبدیل غذایی می شود.طبق چنین برنامه ای،مرغهای گوشتی در چهار تا شش وعده در روز مقادیر کافی خوراک دریافت می دارند و پس از اتمام خوراک موجود به مدت کوتاهی و کمتر از یک ساعت غذایی در اختیار آنها قرار نمی گیرد.عدم دسترسی به غذا موجب تحریک اشتها در نوبت بعدی تحویل غذا یه سالن می شود.اگر چه اصول خوراک دهی طبق برنامه زمانی بسیار واضح می باشد اما این امر نیازمند دقت فراوان و مدیریت صحیح می باشد.اگر پرندگان مدت زیادی گرسنه بمانند موجب کاهش عملکرد آنها می گردد.دانخوری به اندازه کافی جهت تغذیه مرغها در یک زمان از ضروریات این روش رژیم نور مناسب مورد استفاده قرار گیرد.

۴-کیفیت نگهداری و ضایعات غذا

نگهداری کیفیت خوراک طیور در انبار و یاسیلو های مخصوص بسیار حائز اهمیت است.محافظت در برابر اکسید اسیون،کپک زدگی و نیز آلودگی از موارد مهم در حفظ کیفیت خوراک طیور می باشند.تمیز نگهداشتن و بازدید مرتب از سیستم توزیع خوراک در سالن و ممانعت از هدر رفتن غذا از طریق تنظیم سطح دانخوریها دربدست آوردن ضریب تبدیل مناسب بسیار حائز اهمیت است.

کاملا واضح است که آن مقدار از غذای حمل شده به سالن مرغداری که مستقیما مورد مصرف پرندگان قرار نگرفته در افزایش ضریب تبدیل غذایی موثر است.بی تردید امروزه به دلیل بهبود سیستم های مکانیکی تغذیه با سالهای قبل ضایعات غذا بعنوان یک عامل کم ارزش تر نسبت به سایر عوامل موثر در ضریب تبدیل غذایی در نظر گرفته می شود.اما این پرسش مطرح است که واقعا چه مقدار ضایعات غذا در سیستم های تجارتی پرورش طیور وجود دارد؟اندازه گیری ضایعات غذا بسیار دشوار است.

پرندگانی که به نسبت کم خوراک های پلت شده (PELLETED FEEDS) دریافت می دارند،احتمالا مقداری از غذا را در بستر ضایع می نمایند،این مقدار از غذا غیر قابل مصرف بوده و از نظر مدیریت سالن مرغداری پوشیده می ماند.

 


تمام پژوهشگران را عقیده بر این است که چگونگی تغذیه جوجه بلافاصله بعد از جوجه ریزی می تواند تأثیر زیادی در عملکرد گله در آخر دوره پرورش داشته باشد به عبارت دیگر شروع پرورش گله ای که با تغذیه مناسب و صحیح توأم باشد سبب می گردد که مرغدار بتواند گله ای یکنواخت از نظر وزن که از راندمان تبدیل غذایی و تلفات مطلوبی نیز برخوردار است به بازار عرضه کند.در حال حاضر حتی این نظریه که جوجه را باید مدتی بعد از جوجه ریزی بدون غذا نگهـداری کرد غیرقابل قبول می باشد. آزمایش های متعدد ثابت کرده است که وزن نیمچه در ۶ یا ۷ هفتگی، رابطه مستقیمی با وزن آن در هفته اول پرورش دارد و این ارتباط جدای از رابطه موجود بین وزن اولیه جوجه و یا سن گله مادر می باشد.هم چنانکه می دانیم از زمان شروع مرغداری به صورت صنعتی و با اصلاح ژنتیکی دایمی نژادها و با استفاده از روش ها و ابزارهای مؤثر مدیریتی ، از مدت زمان رشد جوجه های گوشتی سال به سال کاسته شده است. یعنی جوجه ای که هشتاد سال گذشته در مدت ۱۶ هفته به وزن کشتار می رسید هم اکنون درمدت ۶ تا ۷ هفته به وزن کشتار می رسد.کاهش طول مدت پرورش سبب شده است که تغذیه جوجه درهفته اول از اهمیت بیشتری برخوردار باشد زیرا با کاهش تدریجی طول مدت پرورش، نسبت هفته اول از نظر زمانی به بقیه مدت پرورش افـــزایش می یابد، یعنی اگر در هشتاد سال گذشته ، هفته اول یک شانزدهم طول مـدت پرورش را تشکیل می داد هم اکنون این نسبت به یک ششم یا یک هفتم رسیده است .عوامل زیادی می توانند در رشد اولیه جوجه مؤثر باشند. تعدادی از این عوامل مربوط به زمان قبل از پرورش و تعدادی مربوط به بعد از جوجه ریزی و پرورش می باشند. از عوامل مربوط به قبل از پـرورش می شود از وزن تخم مرغ و سن گله مادر نام برد و از عوامل بعد از جوجه ریزی، آلودگی های اولیه میکروبی محل پرورش و چگونگی تغذیه می توانند در رشد هفته اول و در نهایت در رشـــد نهایی گله تأثیر گذار باشند.

تخم مرغ از نظر وزنی حاوی حدود ۵/۵۸ درصد سفیده ، ۳۱ درصد زرده و ۵/۱۰ درصد پوسته می باشد که با افزایش سن مادر، درصد وزن زرده نسبت به سفیده فزونی می یابد.۸/۸۸ درصد وزن سفیده و ۵/۷۴ درصد وزن زرده و یک درصد پوسته را آب تشکیل می دهد که البته این ارقام در نژادهای مختلف تا حدی متفاوت می باشند. با چنین ترکیبی، تخم مرغ حاوی تمام انواع مواد غذایی ضروری برای رشد جنین در دستگاه جوجه کشی به استثنای اکسیژن می باشد و چنان که می دانیم اکسیژن نیز در طول مدت انکوباسیون از طریق منافذ سطحی پوسته ، به جنین در حال رشد می رسد.زرده ، حاوی مقدار زیادی چربی است که انرژی مورد نیاز رشــــــد جنین را در دوره انکوباسیون تأمین می کند. سفیده نیز حاوی انواع اسیدهای آمینه می باشد که پروتئین مورد نیاز را به جنین می رساند. مقداری از زرده به اضافه مقدارکمتری از سفیده که در آخر دوره انکوباسیون به مصرف رشد جنین نرسیده است بعداز هچ ، در درون حفره شکمی جوجه و به صورت کیسه ای باقی می ماند که تقریبا” ۱۰ درصد وزن جوجه را در زمان تولید تشکیل می دهد. وجود این مواد سبب می شود که جوجه بتواند سریعا” خود را از تغذیه ی درون تخم مرغی به تغذیه دهانی وفق دهد.رابطه مستقیمی نیز بین مقدار مواد مغذی باقی مانده در زرده و رشد جوجه بعد از جوجه ریزی وجود دارد، یعنی هر چقدر مواد مغذی کیسه زرده بیشتر باشد رشد جوجه نیز سریعتر خواهد بود. امروزه متخصصین علم ژنتیک با استفاده از این موضـــوع سعی می کنند نژادهایی را بوجود آورند که زرده باقی مانده بعد از هچ از نظر مواد مغذی هرچه غنی تر باشد تا جوجه در روزهای اول از رشد بیشتری برخوردار گردد.

اهمیت تغذیه در هفته اول

هم چنانکه اشاره شد با کاهش طول مدت پرورش ، امروزه در پرورش مرغ گوشتی ،تغذیه در هفته اول از اهمیت بیشتری برخوردار گردیده است ، حتی در سالهای نه چندان دور که طول مدت پرورش به ۶۰ روز می رسید هفته اول حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد از کل طول مدت پرورش را تشکیل می داد ولی هم اکنون که طول مدت پرورش کاهش یافته است ، هفته اول نسبت به کل طول مدت پرورش به بیش از ۱۵ درصد رسیده است که با کاهش طول مدت پرورش در آینده ، این درصد به تدریج افزایش نیز خواهد یافت .از طرف دیگر هم چنانکه می دانیم در کارخانه جوجه کشی ، جوجه ها در زمانهای متفاوت و تدریجا” از تخم خارج می شوند ولی خارج کردن تمام جوجه ها از هچر زمانی صورت می گیرد که اکثر جوجه ها از تخم خارج شده و ۹۰ تا ۹۵ درصــــد آنها خشک شده باشند. به عبارت دیگر تعدادی از جوجه ها بعد از خارج شدن از تخم مدت ۲۴ ساعت یا بیشتر در هچر باقی می مانند.

بعداز تخلیه هچر ودر بهترین شرایط، معمولا” جوجه ها بین ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد به مرغداری می رسند ولی گاهی به علل متعدد، از جمله اعمال برنامه های واکسیناسیون، نوک چینی و یا طولانی بودن مسیر، این مدت به ۳۶ تا ۴۶ ساعت نیز می رسد.با افزودن مدت زمانی که جوجه ها بعد از هچ در سینی های هچری باقی می مانند به مدت زمان انتقال جوجه ها به مرغداری ، می توان نتیجه گرفت که اکثرا” جوجه ها بین ۴۸ تا ۷۲ ساعت ، یعنی ۲ تا ۳ روز بعد از خروج از تخم ، به سالن مرغداری می رسند، به عبارت دیگر اگر مدت پرورش نیمچه گوشتی امروزی ۶ هفته باشد می توان نتیجه گرفت که جوجه از زمان خروج از تخم تا شروع تغذیه درسالن، ۲ تا ۳ روز و به عبارت دیگر ۴ تا ۷ درصد از عمر خود را تا زمان کشتار بدون غذا باقی می ماند.

با عنایت به آنچه که اشاره شد اهمیت تغذیه مناسب جوجه گوشتی بلافاصله بعد از جوجه ریزی به خوبی مشخص می گردد. به هر علتی که جوجه نتواند در سالن به آب و دان کافی دسترسی پیدا کند سبب خواهد شد که گله از رشد غیر یکنواخت و عملکرد نامناسبی برخوردار گردد.دستگاه گوارش جوجه و از جمله روده ، کبد و پانکراس که نقش مهمی در تولید آنزیم و هضم مواد غذایی دارند بلافاصله بعد از هچ دارای رشد ۲ تا ۵ برابر رشد سایز اعضاء هستند و این رشد وقتی می تواند عملی گردد که جوجه بعد از هچ سریعا” به آب و دان دسترسی پیدا کند.هم چنین ثابت شده است که مواد غذایی موجود در زرده به طور کامل قادر به تأمین نیازهای غذایی جوجه بعداز هچ نخواهند بود و به همین سبب ممانعت از تغذیه جوجه تا سه روز بعد از هچ می تواند تا ۳۰ درصد سبب کاهش رشد در ۴ هفته اول گردد و این کاهش رشد در هفته های بعدی نیز به هیچ وجه جبران نخواهد شد. در صورتیکه اگر به هر علتی از رشد جوجه در هفته های دوم و سوم ممانعت به عمل آید، این کاهش رشد تا آخر دوره قابل جبران خواهد بود.با توجه به اختلاف زمان هچ، بعد از برنامه ریزی تعدادی از جوجه ها که زودتر هچ شده اند دیرتر به دان می رسند و برعکس جوجه هایی که دیرتر هچ شده اند زودتر به دان می رسند.این مدت زمان که بین ۲ تا ۳ روز است خود عامل تأثیر گذار مهمی در رشد گله می باشد و امروزه به عنوان یکی از علل اصلی عدم یکنواختی رشد در گله های گوشتی شناخته می شود ممانعت از دسترسی گله به دان و آب بعد از رسیدن آن به مرغداری، سبب افزایش بیشتر مدت گرسنگی می شود و در نتیجه تأثیرات سوء مصرف نشدن دان کافی ، سبب کاهش وزن ، افزایش طول مدت رشد و به ویژه عدم یکنواختی وزن در گله خواهد شد و مسلما” این تأثیرات سوء در جوجه هایی که زودتر هچ شده و دیرتر به دان رسیده اند بیشتر خواهد بود. هم چنانکه اشاره شد کیسه زرده حاوی مقدار زیادی چربی است که به عنوان ذخیره انرژی برای رشد جوجه در فاصله زمانی بین هچ تا شروع تغذیه دهانی باید مــورد استفاده قرار گیرد ولی باید توجه داشت که چربی زرده تا ۵۰ درصد انرژی مورد نیاز جوجه را می تواند تا شروع تغذیه دهانی تأمین کند. از طرف دیگر زرده وقتی می تواند سریع تر جذب شده و انرژی ذخیره شده در خود را به مصرف جوجه برساند که جوجه امکان دسترسی هر چه سریعتر به دان را بعد از هچ داشته باشد. بنابراین بر خلاف این تصور، جلوگیری از تغذیه اولیه جوجه علاوه بر اینکه سبب جذب سریع تر زرده نخواهد شد، بر عکس جلوگیری از تغذیه اولیه سبب کندی جذب زرده می شود و کندی جذب زرده نیز به نوبه خود سبب جلوگیری از رشد جوجه و کاهش وزن در آخر دوره خواهد شد .آخرین مسئله مهم در مورد لزوم جذب هر چه سریع تر زرده وجود آنتی بادی های منتقله از مادر به زرده می باشد هم چنانکه می دانیم آنتی بادی های مادری از طریق زرده به جوجه منتقل می شونـــــــد. این آنتی بادیها به شرطی می توانند باعث جلوگیری از بیماریها شوند که هر چه سریعتر و حداکثر در مدت ۴۸ ساعت از طریق زرده وارد جریان خون جوجه شوند و از طرف دیگر آنتی بادی وقتی سریعا” وارد جریان خون خواهد شد که زرده به سرعت جذب گردد و هم چنانکه اشاره شد برای جذب زرده ، جوجه باید در کوتاهترین مدت بعد از هچ به آب و دان برسدکه از اینجا اهمیت تغذیه اولیه ی جوجه به خوبی مشخص می گردد.

 


آنزیم های تجاری بر عملکرد جوجه های گوشتی

 

چکیده:این آزمایش به منظور ارزیابی اثرات استفاده از سه آنزیم تجاری سافیزیم، کمبو و کمین بر عملکرد جوجه‌های گوشتی با جیره‌های بر پایه‌ی گندم و جو انجام گرفت. در این آزمایش تعداد ۴۰۵ قطعه جوجه‌ی گوشتی از سویه‌ی راس- ۳۰۸، در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۹ تیمار و ۳ تکرار (هر تکرار شامل۱۵ قطعه جوجه‌‌ی گوشتی) از سن ۴۲-۱ روزگی مورد آزمایش قرار گرفتند. آنزیم‌های مورد استفاده در گروه‌های آزمایشی شامل:

 

۱) شاهد بدون آنزیم ۲) سافیزیم ۳) کمبو۴ ) کمین. ۵) سافیزیم و کمبو۶) سافیزیم و کمین ۷‌)  کمبو و کمین ۸) سافیزیم، کمبو و کمین ۹) تیمار شاهد دوم (بدون آنزیم، جو و گندم) بر پایه‌ی ذرت و کنجاله‌ی سویا بودند. در پایان دوره‌ی آزمایش، نتایج حاصله نشان داد. که کاربرد گندم و جو همراه با آنزیم دارای اثرات معنی‌داری بر عملکرد جوجه‌های گوشتی می‌باشد (۰۵ / ۰>p). بر این اساس، بالاترین  مقدار خوراک مصرفی (۴۵۷ / ۱۰۸ گرم) و افزایش وزن (۶۱۰ / ۵۳ گرم) در گروه آزمایشی ۵  مشاهده گردید.

 

مقدمه: مطالعات انجام گرفته در تعین ارزش غذایی جو، گندم و چاودار در گذشته نشان داده است که ترکیبات  غیر‌نشاسته‌ای با افزایش میزان چسبندگی مواد هضمی موجود در روده عامل اصلی ایجاد تغییر پذیری بالادر ارزش تغذیه‌ای و مقادیر انرزی قابل سوخت و ساز مشاهده شده در این دانه‌ها می‌باشد (۴). امروزه اکثر تولید‌کنندگان خوراک طیور هنگام استفاده از سطوح بالای گندم و جو در جیره، افزودن آنزیم به آن را به عنوان یکی از موثرترین راهکارها جهت بهبود عملکرد و کاهش اثرات نامطلوب ترکیبات پلی‌ساکارید غیرنشاسته‌ای موجود در این دانه‌ها قرار می‌دهند (۳). تحقیقات نشان داده است‌ که کاربرد آنزیم‌های زایلاناز و بتاگلوکاناز در جیره‌های غذایی بر پایه‌ی غلات، عملکرد پرنده را بهبود بخشیده و قابلیت هضم مواد‌ مغذّی را افزایش می‌دهند (۱).

 

مواد و روش ها:دراین آزمایش تعداد ۴۰۵ قطعه جوجه‌ی گوشتی از سویه‌ی راس- ۳۰۸، در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۹ تیمار و هر تیمار شامل ۳ تکرار (۱۵ قطعه در هر تکرار)  جمعاً در ۲۷ واحد آزمایشی به مدت ۴۲ روز در شرایط  در شرایط محیطی یکسان، مورد آزمایش قرار می‌گیرند. در پایان دوره پس از وزن‌کشی جوجه های کلیه واحدهای مورد آزمایش،از هر واحد ۲ قطعه جوجه (یکی نر و دیگری ماده) انتخاب شده و و بعد از  ساعت۱۰ گرسنگی‌، کشتار گردیده وصفات لاشه، با توجّه به درصد لاشه محاسبه گردیدند.. مقدار توصیه شده از هر کدام از آنزیم‌ها ۵ / ۰ کیلوگرم در تن بود که در استفاده از مخلوط آنزیم ها نیز ۵ / ۰ کیلوگرم در کل منظور گردید. داده های حاصله به کمک نرم افزارSAS آنالیز شده و میانگین ها با آزمون دانکن مقایسه گردیدند.

 

 

 

a-b: در هر ستون اعداد دارای حروف متفاوت از لحاظ آماری اختلاف معنی‌دار دارند (۰۵ / ۰>p).

نتایج حاصل ازتیمارهای مختلف آزمایشی در جیره‌های بر پایه گندم و جو با همراه با آنزیم  نشان میدهد بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی داری وجود دارد(۰۵ / ۰>p). بطوریکه بیشترین  میانگین خوراک مصرفی وافزایش وزن روزانه  مربوط به تیمار (۵) بود. در گزارشات چوکت و آنیسون (۱۹۹۰) یکی از محدودیت های استفاده از دانه های گندم و جو در جیره های غذایی جوجه های گوشتی زیاد بودن فیبر و کربوهیدرات های غیر نشاسته ای در آنها ذکر شده است که موجب اختلال در عملکرد آنها می گردد. بالا بودن مقدار خوراک مصرفی روزانه و نیز افزایش وزن در گروه آزمایشی۵ را می‌توان به استفاده از آنزیم‌های سافیزیم و کمبو نسبت داد، که آنزیم ها در آن به  شیوه‌های مختلف از  جمله مساعد نمودن محیط دستگاه گوارش و نیز کاهش چسبناکی مواد گوارشی و غلبه بر مواد بازدارنده‌ای از قبیل پلی ساکاریدهای غیر نشاسته‌ای، موجب افزایش مصرف و جذب مواد مغذّی و در نهایت استفاده بهتر از مواد جذب شده به منظور افزایش وزن بالا بوده است (۲). و در گروه‌های مختلف آزمایشی دیگر از لحاظ ضریب تبدیل غذایی  ایده‌آل‌ترین ضریب تبدیل(۱ / ۹۵۷) مربوط به تیمار(۴) بود (۰۵ / ۰>p).

 

 

 

نتیجه‌گیری کلی:نتیجه‌گیری می‌شود که استفاده از سطوح ۱۵ و ۳۰ درصدی گندم و جو در جیره‌های غذایی دوره‌های آغازین و رشد جوجه‌های گوشتی به همراه آنزیم‌های سافیزیم، کمبو و کمین در مقایسه به جیره‌های رایج آنها (فرموله شده بر اساس ذرت و کنجاله‌ی سویا) نه تنها اثرات سوئی‌ بر عملکرد ندارد، بلکه باعث بهبودی نیز در این زمینه‌ها می‌گردد که این بهبودی در گروه‌های آزمایشی حاوی ترکیب آنزیم‌های تجاری (سافیزیم و کمبو) بیشتر مشهود است.

 

منایع

  1. افشار مازندران، و.ا.رجب. ۱۳۷۹٫کاربرد آنزیم‌ها در تغذیه طیور.انتشارات نوربخش. چاپ آسمان.

 

  1. Choct M and Annison G. 1990. Antinutritive activity of wheat pentosans in broiler diets. Bri. Poult. Sci. 31: 811-821

 

  1. Steenfeldt., M. Hammershij, A. Milliertez and fjensen, J. 1998. Enzyme supplemention of wheat-based diets for broilers. 2. Effect on apparent matabolisable energy content and nutrient digesablity. Anim. Feed. Sci. Tech. 75: 45 -64.

 

۴٫Wiseman, J., N.T, Nicol and Norton. G. 2000. Relationship‌ between apparent metabolisable (AME) value and in-vivo / in-vitro starch digestibility of wheat for broiler. Worlds. poult. Sci. 56: 305 -318.

 

Investigation the effects using of commercial enzymes on performance of broiler chickens

 

Mahini1, F, Nobakht2, A and khodaie3, S

 

۱ graduated student stuff of Islamic Azad University- Maragheh branch

 

۲ Scientific stuff of Islamic Azad University- Maragheh branch

 


قیمت روزانه

تاریخ: ۱۳۹۶/۰۹/۲۲
نام کالانوع کالامبدا بارگیریفینوع پرداختتوضیحات
کنجاله آفتابگردانپلیتبندرامیرآباد۱۰۷۰واریزی۳۵ درصد پروتئین قابل جذب

طبق بررسی هایی که در ایران بطور پراکنده در مرغداریها نشان داده است که سطح بهروری وراندمان در ایران پایین تر از استاندارد می باشد ، زیرا در مراحل مختلف ضایعات بیش از حد معقول است. برای اینکه وضع ضایعات وعلل آن روشن شود می توان ضایعات صنعت مرغداری را به سه دوره یا مرحله بشرح زیر تقسیم نمود

 

مزارع پرورش طیور

 

اول ـ ضایعات در مرحله تولید
برای اینکه به میزان پایین بودن راندمان و در نتیجه ضایعات در این مرحله پی برد باید استاندارد قابل قبولی در دست داشت تا با مقایسه باآن وضع راندمان مرغداری را در مرحله تولید ارزیابی نمود .از نظر تولید گوشت سویه های تجاری که در ایران وجود دارد وضعیت تولیدشان مورد بررسی قرار گرفته وبدین قرار است :
وزن متوسط در ۸ هفتگی ۱۷۰۰ گرم ، ضریب تبدیل غذایی ۲ / ۲ کیلوگرم ، تلفات ۲ / ۵ درصد.از نظر تولید تخم مرغ بررسی های انجام شده که د رشرایط مناسب در مرغداری های تجاری میزان بهروری وراندمان به قرار زیر است .
سن شروع تخم گذاری ۵ ماهگی ، میزان متوسط ۲۵۵ عدد تخم مرغ ، وزن متوسط تخم مرغ ۶۰ / ۴ گرم ضریب تبدیل غذا به تخم مرغ ۲ / ۷ تلفات در دوره رشد ۴ / ۵% تلفات در مرحله تخمگذاری ۱۰ / ۳ درصد مجموع تلفات از روز اول تا پایان تخمگذاری ۱۴ / ۸ درصد.
تلفات در کشور ما چه در جوجه ها ی گوشتی وچه در جوجه های تخمی متأ سفانه بیش از ارقام استاندارد است بطوریکه طبق مدارک موجود و همچنین مطالعات انجام شده،حد متوسط تلفات در مورد نژاد های تخمی در هنگام پرورش ۱۲درصد ودر دوره تخمگذاری ۱۸ درصد و مجموعا” ۳۰ درصد ذکر شده است بدین ترتیب رقم تلفات در گله های تخمی در کشور ما دو برابر استاندارد است در مورد گله های گوشتی نیز این صادق است و طبق آمار نیمه رسمی تلفات در جوجه های گوشتی در حدود ۷-۱۰ در صد می باشد .

ضایعات غذا
همانطور که در ابتدا اشاره شد نسبت تبدیل غذا به گوشت بطور استاندارد حداکثر ۲ / ۲ می باشد ونسبت تبدیل غذا به تخم مرغ ۲ / ۷ است .
در حالیکه در ایران مطالعات ابتدایی نشان داده است که ضریب تبدیل غذا به گوشت مرغداری ها خوب حدود ۲ / ۵ حتی ۲ / ۷ و نسبت تبدیل غذا به تخم مرغ ۳ کیلو می باشد .بدین ترتیب ما به ازای هر کیلو گوشت ۳۰۰-۵۰۰ گرم ودر ازای هر کیلو تخم مرغ نیز ۳۰۰ گرم غذای اضافی مصرف نموده ایم.
وجود بیماری درگله های طیور اغلب سبب کاهش بازدهی غذا به میزان ۳-۷ درصد می شود
علل ضایعات در ایران به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم دیده می شود عواملی که به طور مستقیم تأثیر دارد را می توان تحت عنوان ریخت و پاش دسته بندی کرد این امر اغلب در اثر روشهای غلط نگاهداری غذا پخش غذا نا مناسب بودن دان خوری ها وجود پرندگان و حشرات عدم آگاهی ودلسوزی کار گران میباشد بطوریکه در اثر عدم توجه به این نکات ساده اغلب بین ۵-۷ درصد از غذا در مرغداری های عمومی ممکن تلف شود

تلف شدن غیر مستقیم غذا( پرت دان)
علاوه بر تلف شدن مستقیم غذا بعلت ریخت وپاش غذاممکن است بطور غیر مستقیم نیز تلف شود در نتیجه ضریب تبدیل غذایی و راندمان غذا کاهش یابد این علل بطور اختصار عبارتند از:
اول)کم بازده غذا در اثر بیماری
وجود بیماری درگله های طیور اغلب سبب کاهش بازدهی غذا به میزان ۳-۷ درصد می شود مثلا در بیماری کوکسیدوز کرم ها ی انگلی پس از درمان گله .چون دستگاه گوارش مجروح میشود و عوارض در سلولهای اپی تلیال روده بوجود می آید در نتیجه روده ها پس از بهبودی نیز نمی توانند مانند سابق غذا را هضم وجذب کنند د رنتیجه مقدار قابل توجهی غذا که وارد دستگاه گوارش می شود بدون استفاده به صورت مدفوع از بدن خارج می شود و راندمان غذا کاهش می یابد
۱- هزینه سرانه مربوط به جوجه:
اگر قیمت جوجه یک روزه – / ۵۰ ریال باشد و جوجه کبابی را در وزن یک کیلوگرم به بازار ارائه می دهیم، از نظر مخارج مربوط به خرید جوجه در یک کیلوگرم وزن زنده ۵۰ ریال و اگر در وزن ۵ / ۱ کیلوگرم به بازار بفرستیم ۳۵ ریال و اگر همین جوجه گوشتی را به وزن ۲ کیلوگرم به بازار ارسال دارند هزینه سرانه جوجه ۲۵ ریال به ازاء هر کیلو گوشت تولید شده تمام می شود و توجه به این مسئله یک رقم قابل توجه از نظر کم کردن مخارج تولید خواهد شد. از طرف دیگر سبب صرفه جویی در تولید جوجه یک روزه خواهد شد.
۲- هزینه سرانه مربوط به کارگر:
معمولاً نگاهداری جوجه در هفته های اول مشکل تر بوده و احتیاج به دقت و مراقبت و کار بیشتری دارد در صورتیکه در سنین بالاتر نگاهداری جوجه احتیاج به دقت و کار کمتری دارد. از طرفی چون با پرورش جوجه کبابی در سنین بالاتر تعداد کمتری سری در سال می توان نگاهداشت، از این رو از نظر عملیات ورود جوجه یک روزه و همچنین ارسال جوجه های گوشتی به بازار تعداد دفعات ضد عفونی کردن لانه احتیاج به کار کمتری خواهد داشت، در نتیجه میزان کار در واحد تولید کمتر گردیده و سبب کاهش هزینه سرانه مربوط به کارگر می گردد.
۳- هزینه مربوط به سوخت:
معمولاً در پنج هفته اول احتیاج به حرارت مصنوعی است در صورتی که در سنین بالاتر مخارج مربوط به سوخت حذف می شود. از این رو هر چه جوجه های سنین پائین و کم وزن به بازار ارسال شود، هزینه سرانه و مصرف سوخت بیشتر می خواهد تا هنگامی که جوجه در سنین بالاتر و در وزن بالاتر به بازار ارسال گردد. زیرا در مدت اضافی نگاهداری احتیاج به هزینه مربوط به سوخت نیست.

۴- هزینه های مربوط به واکسیناسیون و دارو تلفات:
با توجه به اینکه دو نوبت واکسیناسیون بر علیه بیماری نیوکاسل برای جوجه های گوشتی توصیه می شود و این دو نوبت نیز در سنین پائین است، از این رو مخارج واکسیناسیون و دارو در جوجه های با وزن کمتر و جوجه های با وزن بیشتر یکسان خواهد بود. در نتیجه هزینه سرانه واکسیناسیون در واحد وزن در جوجه های سنگینتر ارزانتر تمام می شود. از نظر تلفات نیز طبق مطالعات انجام شده، اغلب تلفات در جوجه های گوشتی در چند هفته اول زندگی است از این رو به طور کلی در واحد وزن درصد تلفات در جوجه گوشتی سنگین کمتر از جوجه کبابی های سبکتر می باشد.
۵- مخارج مربوط به بستر جوجه ها :
چون برای هر سری جوجه معمولاً فقط یک بار از بستر استفاده می شود، از این رو مخارج مربوط به بستر در جوجه های سبک و سنگین یکسان است. بدین ترتیب هزینه سرانه مربوط به بستر برای تولید یک کیلو گوشت در جوجه های سنگین به مراتب ارزانتر از جوجه های سبک وزن می باشد.
۶- هزینه مربوط به غذا:
راندمان تبدیل غذا به گوشت هر چه سن جوجه بیشتر می شود کمتر می گردد ولی این کاهش راندمان به حدی نیست که از نظر اقتصادی به صرفه نباشد این امر البته بسته به نژاد، نوع غذا و طرز غذا دادن فرق می کند. معمولاً چون در سنین بالاتر از نظر کیفیت تغییراتی در جیره غذائی داده می شود و درصد پروتئین کاهش می یابد جیره غذائی ارزان تر تمام می شود از این رو تا حدی ارزان تمام شدن جیره غذائی جبران کاهش راندمان غذائی را می نماید. از این رو هر چه جوجه های گوشتی ارسال شده به بازار بیشتر نزدیک به وزن استاندارد (۱۷۰۰ گرم) باشد، احتیاج کمتری به جوجه یک روزه و سوخت و بستر و دارو و واکسن و کار بوده و برعکس چنانچه این مسئله رعایت نشود، ضایعات مواد مزبور بیشتر خواهد بود.

دوم ) ضایعات در مرحله بهره برداری :
در مورد جوجه گوشتی این مرحله شامل کشتار بسته بنندی و عرضه به بازار و در صورت لزوم ذخیره کردن در سردخانه می باشد و در مورد مرغ تخمگذار شامل جمع آوری تخم مرغها، درجه بندی کردن و عرضه به بازار است. ضایعاتی که در این مرحله وجود دارد به دین قرار است:
۱- ضایعات مربوط به شکستن تخم مرغ :
طبق مطالعات انجام شده در حدود ۳ / ۷ درصد از کل تخم مرغ تولید شده دچار شکستگی شده و غیر قابل مصرف می گردد. به دین ترتیب که ۶ / ۳ درصد در مزرعه و ۷ / ۳ درصد در هنگام درجه بندی کردن و حمل و نقل و فرستادن به بازار می شکند. مطالعات مقدماتی در ایران نشان داده که شکستگی تخم مرغ در ایران بیش از ۱۰ درصد می باشد که قسمتی از آن در اثر نازک بودن پوسته تخم مرغهای تولید شده و قسمت اعظم آن در اثر غلط بودن وضع مارکتینگ است. علت نازک بودن پوسته تخم مرغها را در ایران می توان به علت گرمای محیطی و تغذیه نامناسب از نظر میزان کلسیم و فسفر و بالاخره شرایط نگاهداری و ساختمان لانه دانست.
۲- کم شدن بازده غذا در اثر حرارت :
بهترین حرارت برای مرغ ها در حدود ۱۸-۱۵ درجه است. بالا رفتن حرارت و پائین آمدن آن هر دو سبب کاهش راندمان غذا می شود. بالا رفتن حرارت از میزان مناسب ذکر شده بیشتر در کاهش راندمان غذا اثر دارد. تجربه نشان داده است که هر قدر درجه حرارت محیطی بالا می رود = میزان خوردن غذا و همچنین ضریب تبدیل آن به بهره کاهش می یابد. علت این امر این است که از نظر فیزیولوژیکی مرغ تا زمانی که احتیاجاتش از نظر انرژی تأمین نشده از خوردن دست نمی کشد لذا اگر هوا گرم باشد چون انرژی مورد احتیاج طیور کم است لذا مرغ غذای کمتری می خورد و چون در مقدار غذای خورده شده مقدار کافی پروتئین و سایر مواد غذائی موجود نیست لذا احتیاجات مرغ کاملاً تأمین نشده و میوان محصول کاهش می یابد. عکس این امر در مورد کاهش حرارت مشاهده می شود از این رو برای رفع این اشکال باید دو فرمول غذای طیور در زمستان و تابستان داده شود تا از نظر ضریب تبدیل غذائی اختلال بوجود نیاید. بدین جهت معمولاً جیره مرغهای تخمی در تابستان باید دارای پروتئین بیشتر و انرژی کمتر و در زمستان پروتئین کمتر و انرژی بیشتر داشته باشد.
۳- کم شدن بازده غذائی در اثر فرموله نکردن یا نامناسب فرموله نمودن خوراک :
نکته دیگری که به میزان زیاد سبب کم شدن راندمان غذا می گردد نامناسب بودن ترکیب جیره غذائی است.
افزایش و کاهش نسبتهای معین شده برای جیره غذائی طیور هر دو سبب کم شدن استفاده از غذا می گردد.
۴- وجود ضایعات در اثر رعایت نکردن محدودیت غذائی در نیمچه های تخمی.
۵- کم شدن بازده غذائی در اثر عدم توجه به درصد تولید :
چنانچه در تمام مدت تخم گذاری بدون توجه به درصد تولید جیره غذائی یکنواخت در اختیار گله مرغ قرار داده شود راندمان غذا پائین می آید، زیرا اگر جیوه یکنواخت و مثلاً براساس ۱۵ درصد پروتئین باشد در هنگامی که درصد تولید پائین است (کمتر از ۶۵ درصد) مقدار بیشتری پروتئین در اختیار مرغ قرار می گیرد که سبب اتلاف غذا شده و اقتصادی نیست. برعکس هنگامی که تولید بالاست میزان پروتئین به اندازه کافی نیست از این رو چون احتیاجات مرغ به طور کامل تأمین نمی شود درصد تولید پائین می آید که در هر صورت سبب کاهش راندمان غذا به بهره می گردد، از این رو باید بسته به میزان درصدتخمگذاری تغییرات لازم را در جیره غذائی داد و متأسفانه چنین چیزی در ایران متداول نیست. بدین ترتیب عوامل ذکر شده در فوق سبب می شود که راندمان غذا کاهش یافته و ضایعات بالا رود.
ضایعات ناشی از فرستادن جوجه در وزنهای پائین به کشتارگاه :
مسئله اینکه جوجه کبابی گوشتی در چه سن و در چه وزنی به بازار ارسال گردد عامل مهمی از نظر ضایعات به شمار می رود. معمولاً از نظر اقتصادی بهترین وزن برای فرستادن جوجه ها به بازار وزن متوسط ۱۸۰۰ گرم می باشد. در این وزن حداکثر بهره وری حاصل می شود در صورتی که در ایران عملاً وزن جوجه های ارسال شده به بازار به مراتب کمتر از این حد است.

ضایعات در مراحل مختلف :
در این مرحله ضایعات شامل بقایای طیور می گردد که متأسفانه چنانچه باید و شاید در ایران مورد استفاده قرار نمی گیرد. این ضایعات به اختصار به قرار زیر است:
۱- ضایعات باقیمانده کارخانجات جوجه کشی :
بقایای کارخانه جوجه کشی معمولاً از پوست تخم مرغهای جوجه شده، تخم مرغهای بی نطفه، تخم مرغهای نطفه مرده، تخم مرغهای جنین مرده و جوجه های وازده و تلف شده تشکیل شده است، به اضافه در بعضی تشکیلات جوجه کشی که جوجه های تخمی را به صورت سکس شده می فروشند جوجه خروسها را به دور می ریزند، مقدار زیادی جوجه خروس یکروزه به این بقایا اضافه می شود در ایران این بقایا به دور ریخته می شود حتی برای معدوم کردن آن نیز هزینه های زیادی صرف می شود.
طبق بررسی ها و مطالعات، پودر بقایای کارخانجات جوجه کشی دارای ۲۷ درصد پروتئین و ۲۱ درصد کلسیم و ۶۵ / ۰ درصد فسفر و مقدار زیادی مواد غذائی دیگر است که به سهولت می توان از آن برای تغذیه مرغهای تخمی استفاده نمود.
۲- ضایعات بقایای کشتارگاههای طیور:
در هنگام کشتار معمولاً ۳ درصد سر و ۵ درصد پا و به طور کلی ۲۲ درصد بقایا وجود دارد و چنانچه شاهپرها را نیز جزو این بقایا حساب کنیم، روی هم رقم ۲۳ درصد از لاشه شامل بقایا می گردد. پودر این بقایا معمولاً شامل ۷۰ درصد پروتئین است که منبع بسیار خوبی از نظر لیزین و سیستین و متونین به شمار می رود و میزان چربی آن حدود ۱۵ درصد می باشد. نسبت درصد ترکیبات پودر بقایای کشتارگاهها به قرار زیر می باشد:
رطوبت ۳ / ۹ ، پروتئین ۵ / ۷۱، عصاره اتری ۲ / ۱۵، مواد هیدروکربنه ۵ / ۰ ، خاکستری ۵ / ۳ و انرژی متابولیسم در کیلو ۱۷۲۰٫
از نظر اسید امینه ترکیبات آن به قرار زیر می باشد:
آرژنین ۵۵ / ۴ ، سیستین ۱۵ / ۳ ، گلیسین ۲۲ / ۶ ، هستیدین ۱۵ / ۱ ، لوسین ۸۵ / ۵ ، ایزولوسین ۲ / ۳ ، لیزین ۹۳ / ۲ ، تی یوتی ۴۹ / ۱٫
متأسفانه با وجود کمبود شدید مواد اولیه پروتئینی در جیره غذائی طیور هیچ گونه استفاده ای از این بقایا به علت نبودن کشتارگاههای مجهز در ایران نشده است و در حقیقت جزو ضایعات به شمار می رود، در حالی که پودر این مواد از نظر تغذیه می تواند به راحتی جانشین قسمت زیادی از پودر ماهی وارداتی گردد.

منبع :
۱- پرورش علمی عملی دکتر جواد پوررضا انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان
۲- تغذیه مرغ اسکات
۳- پرورش طیور گلیان (انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
۴- تغذیه دام مکدونالد


دیده شده است که نگرانی هایی در مورد انتشار آلودگی مدفوع طیور بوجود آمده است . یکی از کلیدهای اساسی که سبب کاهش آلودگیهای ناشی از وجود مواد غذایی در مدفوع طیور میشود دستکاری جیره غذایی طیور میباشد . بطور کلی پرندگان پنج نیاز اساسی تغذیه ایی دارند . پرندگان به انرژی نیاز دارند . این انرژی ، با چربی و کربوهیدارات ها تامین میشوند.

پرندگان همچنین به پروتئین ، آب ، ویتامینها و مواد معدنی نیازمند هستند .بایستی این نکته را مورد توجه قرار داد که حتی در بهترین شرایط مدیریتی نیز طیور قادر نخواهند بود که ۱۰۰ درصد از مواد غذایی موجود در جیره خود را بطور کامل هضم کنند . به چهار دلیل ، مواد غذایی ممکن است که از طریق مدفوع دفع شوند: